Museum Helmond vroeg het kunstenaarsduo FreelingWaters een muurschildering te maken in de Chambre des Amis, de kleinste trouwzaal van het kasteel. Inspiratie vond het duo in de kamer zelf. 

Jullie hebben onze Chambre des Amis niet zomaar een schildering gegeven. De kamer zit vol leven; een caleidoscopische voorstelling waarin het wemelt van kleuren, heraldiek en planten en dieren als luipaarden en vissen. Hoe hebben jullie inspiratie gevonden voor de schildering?

Wij zijn altijd geïnspireerd, sterker nog: achter ieder werk dat we maken gaat een veelvoud van werken schuil die we niet gemaakt hebben. Ook voor de vriendenkamer hebben we verschillende ideeën gehad die ieder ook weer verschillende varianten kenden. We zullen nooit weten of die verworpen ideeën niet nog veel mooiere schilderingen hadden kunnen opleveren dan degene die we nu gemaakt hebben. Zoals Philip Guston zei: “het beste herinner ik me de schilderijen die ik overschilderd heb.” Kunstenaars hebben een andere verhouding tot de wereld van het mogelijke die oneindig veel groter is dan de bestaande wereld. Deze toegang tot mogelijke werelden heet inspiratie.

 

FreelingWaters en hun assistenten in de Chambre des Amis. Van links naar rechts: Job Wouters, Judith Witteman, Freija Broeren, Gijs Frieling, Dagmar Lutjenhuis, Josquin van Elburg. Foto: Frank Hoenjet

In de Chambre des Amis hingen ooit schilderijen. In hoeverre hebben jullie de historie een rol laten spelen in de schildering?

Voor ons is de ruimtelijke en materiële kwaliteit van de kamer belangrijker dan de geschiedenis. Via de houten balken, de diepe vensternissen en de manier waarop het daglicht de kamer invalt hebben we een onbemiddelde toegang tot de geschiedenis ervan.

Kun je iets vertellen over de verhalen die schuil gaan achter de kleuren, thematiek en de figuren?

De kunstenaars van wie we schilderijen hebben gekopieerd staan ons allemaal na aan het hart, we kennen hun levensverhalen en hebben ons een voorstelling gemaakt van de tijd waarin ze leefden en wie hun vrienden waren. Maar tegelijkertijd zijn hun werken materialen waar wij weer iets nieuws van kunnen maken. Onze kopieën zijn zowel hommages als persiflages.

Hoe verhoudt de traditionele heraldiek zich tot de modernistische kunstenaars die in de schildering zijn verwerkt? Waarom hebben jullie daarvoor gekozen?

Door de abstracte schilderijen te omgeven met dieren en planten worden het een soort wapenschilden. Dat was het basisidee van deze schildering. Wij zijn dol op heraldiek maar je kan daar in de context van de hedendaagse kunst weinig mee. Daarom waren we zo blij met deze opdracht. We houden van sommige abstracte schilderijen maar ze hebben voor ons ook altijd iets pompeus en potsierlijks. Zeker als ze zo zelfbewust op grote witte muren hangen. Door ze tegen een mooie gekleurde achtergrond te plaatsen worden ze weer meer deel van de echte wereld.

Hoe zijn de patronen tot stand gekomen? En hoe hebben jullie de kleuren gekozen?

We kiezen voor ieder project een kleurpalet waar we alles mee schilderen, in dit geval wit, zwart, Pruisisch blauw, okergeel, Engels rood, chroomoxide groen en gebrande omber. Daardoor gaat alles met elkaar in gesprek, de achtergrond bestaat uit opeenvolgende gradiënten van dezelfde kleuren als de schildering er op. Het patroon bestaat uit herhalende accolades die met 20 centimemeter-brede spalters op een kalligrafische manier, dat wil zeggen dun-dik-dun geschilderd zijn. Zeven kleuren geven 6+5+4+3+2+1=22 combinaties. Daar hebben we er voor de achtergrond dan weer zes uit gekozen.

Het is duidelijk te zien dan jullie een speciale verf hebben gebruikt. Kun je iets vertellen over de soort verf die jullie hebben gebruikt, en, over de verftechniek?

We maken onze verf zelf van pigmenten met caseïne-bindmiddel, die wordt van melk gemaakt en al duizenden jaren gebruikt. Giotto schilderde er de stralende blauwe hemels mee in de Scrovegni Kapel in Padua en Andy Warhol schilderde er zijn eerste soepblikken mee. Het is dun en mat, perfect voor muurschilderingen die niet moeten glimmen.

Jullie hebben tijdens het schilderen hulp gehad van andere kunstenaars. Welke rol spelen zij? Hoe kwam de schildering tot stand? Is er een taakverdeling of is er sprake van een of meerdere specialisaties?

We werken altijd met zijn tweeën en dan bijna altijd ook nog met enkele of veel assistenten. Dat zijn meestal zelf ook kunstenaars, sommigen gevorderd en anderen net beginnend of nog in opleiding. Iedere assistent kan verschillende dingen, tijdens het schilderen komen we er achter wat ze het liefste doen en het beste kunnen.

Hoe hebben jullie elkaar ontmoet en hoe is jullie samenwerking ontstaan? Hoe kom je samen tot deze herkenbare stijl?

Wij hebben elkaar leren kennen in 2007 in W139, een kunstenaarsinitiatief in de Warmoesstraat in Amsterdam. Gijs was directeur en Job kwam uitnodigingen en tentoonstellingen ontwerpen. We ontdekten dat onze artistieke verlangens overlapten. Eerst maakten we samen een boek, dat kwam op de een of andere manier in handen van de Vlaamse modeontwerper Dries van Noten die ons uitnodigde om een herencollectie met hem te maken en een achterwand voor de show te beschilderen in het Grand Palais in Parijs. Daarna volgden steeds meer projecten waarvoor we samen werden gevraagd. Sinds twee jaar werken we alleen nog maar als duo en zijn we gefuseerd tot FreelingWaters. Zelf hebben we het gevoel dat we hele uiteenlopende dingen doen maar mensen vertellen ons keer op keer dat onze stijl zo herkenbaar is.

De Chambre des Amis is een rechthoekige ruimte met hoge lambriseringen. Hoe verhouden die zich tot de schildering? In hoeverre heeft de ruimte zelf invloed gehad op de inhoud van de schildering?

Het belangrijkste is dat de schildering van boven en beneden is omgeven door donker hout. Daardoor bevinden de lichtste delen van de kamer zich ín de schildering. Heel vaak wordt een schildering omgeven door witte plafonds, lakwerk van deuren en kozijnen et cetera. Dan is de schildering een donker veld in een lichtere omgeving. De diepe vensternissen in deze kamer zijn de andere belangrijke factor. Daardoor komt het daglicht op een hele mooie geschakeerde manier de kamer binnen en dat werkt op geschilderde oppervlakken extra prachtig.